تعریف سازمان های بین المللی :

 

 سازمان های بین المللی به تجمعی از دولت ها اطلاق میشود که بر اساس یک سند تاسیس (معاهده چند جانبه )و اعضای آن اهداف مشترکی را در چهار چوب نهادها وکارگزاری های ویژه با فعالیت مستمر ومداوم دنبال می کند .

 

ارکان متشکله یک سازمان بین المللی :( 1- اجتماع دولت ها2-سندتاسیس:

 

 3- اهداف مشترک4- وجود ارکان و کار گزاری های ویژه: 5- فعالیت مداوم ومستمر)

 

1- اجتماع دولت ها :

 سازمان های بین المللی رااصولآ دولت هاتشکیل می دهند، امانبایدفراموش کردکه درمواردی نیز حق عضویت وحتی تاسیس سازمان های بین المللی را دارند.


به عنوان مثال: جامعه اقتصادی اروپا که به عضویت FAO درآمده (سازمان خواروبار کشاورزی ملل متحد) و WTO(سازمان تجارت جهانی) درآمده است ویا انستیتو مشترک وین که درواقع یک سازمان بین الملل اقتصادی است و توسط چند سازمان بین المللی ایجاد شده است .

 

همچنین در برخی موارد افراد متخصص وکارشناسان برجسته دانشگاههای گوناگون ممکن است اعضای تشکیل دهنده سازمانهای بین المللی دادگستری ICG (نمایندگان دولت متبوع خود به شمار نمی آیند ویا اعضای اتحادیه بین المللی مخابرات که به عنوان متخصص در این اتحادیه فعالیت می کنند .     

 

2-سندتاسیس:

 

یک معاهده چندجانبه است که درواقع یک سازمان براساس آن تاسیس می شود.مانندمنشورملل متحد(درواقع همان اساسنامه یامیثاق است ).

 

تصویب سند تاسیس منجربه دو امرمی شود:

 

1- اعلام موجودیت سازمان به عنوان یک تابع حقوق  بین المللی

 

2-احرازشخصیّت حقوقی وبین المللی سازمان

 

شخصیّت حقوقی سازمان بین المللی: پس ازنظریه مشروتی دیوان بین المللی دادگستری سازمان های بین المللی به عنوان تابعان فعال حقوق بین المللی درقضیّه خسارت وارده به مامورین سازمان ملل به رسمیّت شناخته شد.

 قضیه مشورتی دیوان به قرار ذیل است:

 قضیه از این قرار بود که در جنگ اعراب واسرائیل درسال 1948 یکی از ما مورین سازمان ملل متحد به نام برنادوت (توسط اسرا ییل)کشته شد. برنا دوت که کارمند سازمان ملل متحدوتبعه سوئدبود .حال متعاقب این قضیّه مجمع عمومی قطعنامه ای صادرکرد که برمبنای آن از دیوان سوال شده بودکه اگر مامورین سازمان ملل هنگام انجام وظیفه خسارتی ببینند، سازمان ملل متحد به منظور جبران خسارت وارده حق اقامه دعوی علیه دولت عملی (دولت تازه ایجاد شده )  یادولت مسئول خسارت را دارد یا خیر؟

 

این سوال در دسامبر 1948توسط دبیر کل وقت سازمان ملل متحد به دیوان ارسال شد وپاسخ دیوان مبنای تحول در حقوق بین الملل شد. دیوان در پاسخ باید مشخص میکرد که آیاسازمان ملل متحد دارای شخصیت بین المللی هست یا خیر ؟    

 

زیرا تا آن زمان دولت ها تنها خودرا تابعان حقوق بین الملل می دانستند وتفاسیری که از اسناد بین المللی ارائه می شدفقط شخصیّتی رابرای این سازمان به رسمیّت می شنا ختند که حد اکثر شخصیّتی داخلی برای انجام کارهای سازمان می بود.

 

  بالاخره دیوان در 11 آوریل1949 نظریّه خود را ارائه نمود . دراین نظریه مشورتی آمده است که هدف سازمان ملل متحد انجام وظایف واستفاده از حقوقی بود که جز با امکانات وسیع شخصیت بین المللی قابل توجیه نیست . دیوان تاکید کرد که سازمان ملل متحد دارای شخصیت بین المللی مستقل واستناد آن به کشورهایی که آنها را خلق کرده اندمحدود نمیشود .

 

دراین نظریه اعلام شد که سازمان بین المللی صلاحیت اقامه دعوی علیه اسرائیل رادارد .چرا که وقتی کشورهای متعددی مسئولیت مشترکی رامیپذیرند وماموران رابرای اجرای آن مشخص نموده اند،حمایت از آنها وظیفه کل کشورهایی است که این ماموران راجمع آوری کرده اند ،نه به طور انفرادی .

 

3- اهداف مشترک (سومین رکن متشکله سازمان بین المللی )

 

منظور از اهداف مشترک  قلمرو فعالیت یک سازمان بین المللی ویامقاصدی است که سازمان بین المللی برای نیل به آنها تلاش می کند .

 

سازمان بین المللی را بر مبنای اهدافشان به دودسته تقسیم می کنند .

 

1- سازمان بین المللی با اهداف عام( اهداف گستردهای را دنبال می کنند که دایره تخصصی خاص ندارند مثل سازمان ملل متحد که اهداف اجتماعی ، اقتصادی ، نظامی و... رادنبال می کند.)

 

 2- سازمان بین المللی با اهداف خاص : ممکن است اهدافی را در زمینه ویژه دنبال می کنند مثل ناتو (نظامی )تجارت جهانی (اقتصادی )

 

4- وجود ارکان و کار گزاری های ویژه:

 

طبیعی است که سازمان برای اعمال وفعالیت های خودنیاز به دستگاههای اجرایی داشته باشد .

 

حداقل ارکان یک سازمان منصرف از هدف و تاکید سازمان دو رکن است .

 

(1-            دبیرخانه 2- مجمع عمومی )

 

5- فعالیت مداوم ومستمر :

 

معمولا سازمان بین المللی برای مدت نا محدود تشکیل میشوند وفعالیت آنها دارای تداوم واستمرار خواهد بود . مثلا فعالیت های پیمان ورشو تا زمان برقراری سیستم امنیت دسته جمعی در کل اروپا پیش بینی شده بود .

 

6-           شخصیت سازمان بین المللی:

 

همان گونه که مواد 104 و105 منشور سازمان ملل متحد ذکر نموده اند سازمان ملل متحد از اهلیت حقوقی برای انجام تکالیف خود در سرزمین هریک از دولت های عضو و همچنین از امتیازات و مصونیت هایی بر خوردار است . 

 

آثار احراز شخصیت بین المللی بسازمان های بین المللی.

 

1-   پیدایش یک موجودیت جدید به عنوان یک تابع حقوق بین المللی

 

2-   استقلال در تصمیم گیری( یعنی یک موجودیت جدید پیگیری میکند نه دولت های عضو ان)

 

3-   استقلال در بودجه( بودجه به مصرفی می رسد که خود سازمان تشخیص می دهد.)

 

4-   استقلال حقوقی( داشتن مسئولیت بین المللی و استقلال درطرح دعاوی بین المللی )

 

5-   داشتن دارائی مستقل( اموال سازمان متعلق به خود سازمان است نه به دولت های عضو ان سازمان )

 

 

 

جلسه دوم

 

صلاحیت: ( صلاحیت یک سازمان بین المللی) :

 

مجموعه اختیارتی است که به موجب سند تاسیس(که یک معاهده چند جانبه بین المللی است) به سازمان بین المللی اعطا می شود تا در چارچوب آن فعالیت کند وبه اهداف خود برسد گر چه منبع اصلی صلاحیت سازمان های بین المللی و اسناد تاسیس آن سازمان ها تشکیل می دهند اما سازمان ها در مواردی دست به اقداماتی می زنند که در اسناد تاسیس آنها صراحتا ذکر نشده است.

 

سئوال اینجاست که آیا صلاحیت سازمان ها منحصر به مواردی است که در اسناد تاسیس ذکر شده و یا اینکه عدم صراحت اساسنامه به منزله عدم صلاحیت سازمان ها نیست.( مهم)

 

در پاسخ به این پرسش ودر مورد حدود صلاحیت سازمان ها دو نظریه ذکر شده است.

 

1-    نظریه صلاحیت مصرحه( تصریح شده)

 

2-  نظریه صلاحیت ضمنی

 

 

 

نظریه صلاحیت مصرحه:

 

طبق این نظریه سازمان ها  فقط در اموری صلاحیت دارند که صراحتا در اسناد تاسیس آنها ذکر شده باشد و خارج از مصرحات اسناد تاسیس صلاحیتی برای سازمان ها نیست

 

نظریه صلاحیت ضمنی:

 

در این نظریه سازمان ها تا آنجا که برای نیل به اهداف و مقاصد تاسیس ضروری باشد دارای صلاحیت هستند حتی اگر در اساسنامه تصریحی مبنی بر آن نباشد.

 

نظریه صلاحیت ضمنی در رای مشورتی دیوان درخصوص جبران خسارت وارده به کارکنان ملل متحد و همینطور قضیه آفریقای جنوب غربی به روشنی قابل مشاهده است.( صلاحیت ضمنی ضمن اینکه در نظریه دکترین مشاهده می شود در رویه قضایی نیز مشاهده می شود )

 

قضیه افریقای جنوب غربی:

 

بعد جنگ جهانی اول دولت آفریقای جنوبی به سرپرستی آفریقای جنوب غربی انتخاب شد و قرار شد مردم آفریقای جنوب غربی را برای رسیدن به استقلال اماده کند و جامعه ملل در این مورد به سرپرستی آفریقای جنوبی نظارت کند چون جامعه ملل منحل شده بود سازمان ملل متحد علی رغم داشتن اختیار صریح در منشور با نظریه مشورتی دیوان بین المللی مسئولیت نظارت بر وظایف سرپرستی آفریقای جنوبی را عهده دار شد.

 

به طور کلی( هر صلاحیتی را که با هدف سازمان ملل متحد سازگار باشد می توان به طور ضمنی از رویه قضایی استنباط نمود )

 

1-   مزایا 2- مصونیت های سازمان های بین اللمللی

 

1- مزایا:

 

منظور از مزایای سازمان های بین المللی امتیازاتی است که از طرف دولت های پذیرنده ( میزبان) به سازمان ها و ارکان و کارگزاری ها ی خاص سازمان ها اعطا می شود که در آن سرزمین سایر مردم حق استفاده از ان را ندارند.

 

مزایا بیشتر مربوط به معافیت های مالیاتی ، گمرکی و مقررات بیمه می شود .

 

مصونیت ها :

 

منظور از مصونیت های س ب م حقوقی است که دارندگان آن نسبت به اعمالی که در راستای وظایف خود انجام می دهند از تعقیب کیفری و مدنی معافند .

 

هدف از برقراری مصونیت ها تضمین استقلال عمل سازمان های بین المللی ، خصوصا در برابر دولت های میزبان است .( مصونیت ها در واقع برای امکان عدم حضور سازمان در دادگاه های کشور پذیرنده است )

 

با اعمال مصونیت ها سازمان های بین المللی از صلاحیت قضایی و انتظامی وبرخی دیگر از جنبه های حاکمیت دولت پذیرنده در امان خواهد بود .

 

تا زمان تاسیس ملل متحد مزایا و مصونیت های سازمان های بین المللی در قالب مزایا و مصونیت های دیپلماتیک قرار داشت اما در کنفرانس سانفرانسیسکو برای تنظیم مقررات مربوط به مزایا و مصونیت های ملل متحد یک کمیته تحقیقاتی تشکیل شد.

 

در گزارش ان کمیته امده بود که برای تعیین مزایا و مصونیت های ملل متحد از کاربرد واژه دیپلماتیک پرهیز نمود و واژه مناسب تری انتخاب شود . ماده 105 منشور ملل متحد صراحتا برخورداری سازمان ، نمایندگان و کارمندان ملل متحد را در سرزمین هر یک از دولت های عضو از مزایا و مصونیت هایی که برای نیل به اهداف سازمان و انجام وظایف انان لازم است را مورد تایید و تاکید قرار داده است. در اجرای ماده 105 منشور کمیسیون بین الملل مامور تدوین مقررات در این زمینه شد. نهایتا مجمع عمومی در 12 فوریه 1946 کنوانسیون مزایا و مصونیت های ملل متحد را تصویب نمود.

 

جالب اینجاست که گر چه روابط دیپلماتیک و مزایا و مصونیت های دیپلماتیک بسیار پیش از شکل گیری سازمان های بین اللمللی وجود داشتند اما مصونیت ها و مزایای سازمان های بین المللی زود تر از مزایا و مصونیت های دیپلماتیک و کنسولی تدوین شدند.

 

جهت مطالعه ( کنوانسیون مزایا و مصونیت های دیپلماتیک در سال 1961 و کنواسین مزایا و مصونیت های کنسولی در سال 1963 تصویب شدند و قبلا جنبه عرفی داشتند)

 

جلسه سوم:

 

انواع مصونیت های سازمان های بین المللی:

 

1-    مصونیت قضایی:

 

منظور از مصونیت قضایی این است که روسا و کارمندان نمایندگی ها از صلاحیت کیفری و مدنی کشور پذیرنده خارج هستند البته در مورد برخی دعاوی مدنی که جنبه شخصی دارند و خارج از وظایف رسمی اعضاء هیئت های نمایندگی هستند مصونیت قضایی اعمال نمی شود. مثل دعاوی مربوط به اموال خصوصی غیر منقول که در خاک دولت میزبان واقع است و یا دعاوی راجع به فعالیت های حرفه ای ویا تجاری خارج از وظایف رسمی ، همچنین اعضا هیات های نمایندگی را نمی توان مجبور به ادای شهادت نمود.

 

سلب وانصراف از مصونیت: انصراف:

 

در صورت تخطی کارمندان س ب از حدود وظایف خود در کشور میزبان و ایراد خسارت به اشخاص حقیقی یا حقوقی راه حل ان است که ان س ب از مصونیت انصراف دهد. انصراف از مصونیت باید توسط( س ب ) به طور صریح اعلام شود.

 

سلب مصونیت: ( توسط فرستنده هیات)

 

دولت های فرستنده نیز از هیات های دیپلماتیک نیز از فرستاده های سیاسی خود نزد سازمان های بین المللی سلب مصونیت می نماید و اگر چنین نکنند باید نهایت سعی خود را برای حل و فصل عادلانه قضیه به عمل اورد.

 

 

 

نکته تفاوت انصراف و سلب :

 

سلب مصونیت توسط فرستنده دولت هیات انجام می شود.

 

انصراف از مصونیت توسط سازمان بین المللی انجام می شود.

 

2-  مصونیت اموال و اماکن:

 

پیش از این گفته شد که قرار داد مقر معاهده ای دو جانبه است که بین سازمان بین المللی از یک سو و دولت پذیرند تنظیم می شود . حقوقی که سازمان از ان برخورداراست و مزایایی که دولت میزبان خواهان اعطا به سازمان  مربوطه است معمولا در قرارداد مقر مشخص می شود . یکی از این موارد مصونیت اماکن متعلق به سازمان های بین المللی است مقامات دولت پذیرنده معمولا فقط با رضایت و اجازه عالی ترین مقام اداری سازمان قادر قادر به ورود به اماکن سازمان هستند.

 

علاوه بر این حفظ امنیت سازمان نیز به عهده دولت پذیرنده است.

 

( در خصوص اماکن و اموال هیات های دیپلماتیک وضع به همین منوال است یعنی این اموال و اماکن علاوه بر اینکه از تفتیش، مصادره، توقیف یا اقدامات اجرایی مصون هستند، اصولا ورود مقامات میزبان جز با اجازه رئیس هیات دیپلماتیک مجاز نیست.

 

3- مصونیت بایگانی و اسناد و ازادی ارتباطات:

 

اوراق، اسناد، مکاتبات، کتب، فیلم ها، دفاتر ثبت و محل های نکه دارنده پرونده ها و اثاثیه ای که برای حفاظت انها ضروری جزء بایگانی سازمان محسوب شده و دولت پذیرنده حق هیچ گونه تعرض نسبت به انها نخواهد داشت . همچنین بایگانی و اسناد هیات دیپلماتیک نیز از تعرض مصون است .

 

در مورد ازادی ارتباطات باید گفت: حقی است که به هیات دیپلماتیک نزد سازمان های بین المللی اعطا شده است و به موجب ان هیات دیپلماتیک برای تماس با دولت فرستنده و سایر مقامات مربوطه می تواند از کلیه وسائل ارتباطی مناسب مثل پیک مخصوص و پیام های کد و رمز استفاده نماید. فقط نصب دستگاه فرستنده رادیویی و استفاده از ان باید با رضایت دولت پذیرنده باشد.

 

4-  مصونیت از تعرض:

 

توقیف،بازداشت، محاکمه و هر گونه تعرض و رفتار خلاف شان مطلقا نسبت به روسای هیات های دیپلماتیک و کارمندان انها قابل اعمال نیست .

 

مزایای سازمان های بین المللی:

 

بر خلاف مصونیت های سازمان های بین المللی که به کشور پذیرنده تحمیل می شوند و عدم رعایت انها مسئولیت بین المللی کشور میزبان را در پی دارد . مزایای( س ب) عمدتا به صورت تجویزی ونه امری بیان سده اند و تحقق وجودی انها به قوانین داخلی کشورها بستگی دارد در واقع بیشتر مزایای( س ب) بر تدابیر نزاکتی استوار هستند و بر حاکمیت کشور پذیرنده خدشه وارد نمی کنند.

 

بیشتر مزایای( س ب) منحصرا به حقوق داخلی کشور پذیرنده که صلاحیت تام اعطای آنها را داراست وابسته است گرچه برخی مزایای مانند معافیت های مالیاتی ریشه در حقوق بین الملل دارند .

 

مزایای سازمان بین المللی عبارتند از :

 

1-   معافیت از عوارض و مالیات

 

2-   معافیت از حقوق گمرکی و بازرسی:

 

3-   معافیت از بیمه های اجباری اجتماعی:

 

4-   معافیت از انجام خدمات شخصی و عمومی:

 

 

 

معافیت از عوارض و مالیات

 

    روسا و کارمندان س ب در کشور های پذیرنده از پرداخت عوارض ومالیات های مستقیم معاف هستند . بدیهی است مالیات های غیر مستقیم که معمولا جزو قیمت کالا یا خدمات منظور شده اند شامل معافیت نمی شوند . همچنین در کلیه مواردی که ارتباط با نمایندگی افراد در محل ماموریت انها ندارند مانند مالیات بر اموال غیر منقول شخصی ویا مالیات بر درامد های ناشی از فعالیت های تجاری افراد در کشور پذیرنده مشمول معافیت نخواهند شد.

 

 

 

 

 

2-  معافیت از حقوق گمرکی و بازرسی:

 

دولت های پذیرنده معمولا ورود اشیاء مورد استفاده رسمی و حتی مورد استفاده شخصی هیات های دیپلماتیک اعم از روسا و کارمندان را با رعایت معافیت از حقوق گمرکی و مالیاتی اجازه خواهند داد . علاوه بر این اصولا پوشه شخصی هیات های دیپلماتیک از تفتیش و بازرسی مصون است جز در موارد خاص و تحت شرایطی ان هم با حضور شخص برخوردار از معافیت یا نماینده مجاز بین المللی

 

3- معافیت از بیمه های اجباری اجتماعی:

 

اعضای هیات های دیپلماتیک نزد سازمان های بین المللی از مقررات بیمه های اجباری در کشور های میزبان معاف هستند گرچه این امر مانع از قبول اختیاری واستفاده از نظام بیمه های اجتماعی کشور پذیرنده نخواهد شد.

 

4-  معافیت از انجام خدمات شخصی و عمومی:

 

خدمات شخصی وعمومی به هر شکل و صورت در مورد اعضای هیات های دیپلماتیک اجرا نمی شود.

 

جلسه چهارم :

 

اهداف تاسیس جامعه ملل :

 

مطابق میثاق عبارت بودند از:

 

1-   افرایش همکاری های بین المللی ودست یافتن به صلح وامنیت بین المللی

 

2-   استقرار روابط اشکار ، عادلانه ، وشرافتمندانه

 

3-   استقرار حقوق بین الملل به عنوان قاعده عملی حاکم بر رفتار میان حکومت ها

 

4-   رعایت عدالت و احترام به تعهدات قراردادی در مراودات بین المللی

 

 در خصوص اعضای جامعه ملل دو نکته لازم است .

 

1-   اعضای جامعه ملل تنها کشور های مستقل نبودند بلکه مطابق میثاق دومینیون ها ( مناطق خود مختار ) وحتی مستعمراتی که حکومتی آزاد داشتند می توانستند به عضویت جامعه ملل در آیند. ( dominion موجودیت های مستقلی بودند که زیر نظر ملکه انگلیس بودند.)

 

2-   نحوه عضویت اعضای جدید در جامعه ملل به این صورت می بود که می بایست     اعضای مجمع جامعه ملل به عضویت متقاضی رای مثبت می دادند . گر چه در مواردی پذیرش عضویت مشروط به شرایطی می شد. مثلا مجمع عضویت اتیوپی را مشروط به عدم تجارت اسلحه ونیز لغو بردگی نمود. همچنین جامعه ملل عضویت کشور های ذره ای موناکویا سا تمرینو را نپذیرفت( به علت کوچک بودن)

 

ارکان جامعه ملل : مجمع ( محل تجمع انها ، ژنو) -  شورا – دبیرخانه

 

وظایف مجمع جامعه ملل:

 

الف: وظایفی که انحصارا در اختیار مجمع بود .( انحصاری )

 

ب: وظایف و اختیارات مجمع و شورا ( مشترک)

 

مجمع جامعه ملل دارای سه گونه وظیفه بود:

 

1-   وظایفی که انحصارا در اختیار مجمع بود.( در اعمال و اجرای این وظایف مجمع راسا تصمیم می گرفت و رکن دیگری در انها مداخله نمی نمود.) این امور عبارت بودند از :

 

الف: بررسی و پذیرش تقاضای عضویت اعضای جدید جامعه ملل

 

ب: گزینش اعضای غیر دائم شورای جامعه ملل

 

ج: تعیین بودجه و کنترل امور مالی جامعه ملل

 

د: توصیه و بازنگری معاهداتی که اعضای جامعه ملل آنها را غیر قابل اعمال کرده بودند.

 

2-   وظایف و اختیار مشترک مجمع و شورا:

 

این وظایف اموری بودند که هم مجمع و هم شورا به طور مستقل از می توانستند انجام دهند و عبارت بودند از :

 

الف: حفظ صلح وامنیت بین المللی از طریق بررسی هر گونه شرایطی که ممکن بود تهدیدی برای صلح بین المللی باشد.

 

ب: درخواست نظر مشورتی از دیوان دائمی بین المللی دادگستری

 

3-   وظیفه سوم جامعه بین الملل: اختیارات به هم پیوسته ( وظایفی که مجمع به پیشنهاد شورا باید تصمیم بگیرد)

 

وظایف واختیارات به هم پیوسته شامل:

 

1-   انتخاب قضات دیوان دائمی دادگستری

 

2-   اصلاح میثاق

 

3-   توسعه شورا

 

4-   تعیین دبیرکل

 

اعضای شورای جامعه ملل:

 

اصولا اعضای شورا دو دسته بودند: ( 1- اعضای دائم 2- اعضای غیر دائم)

 

1-   اعضای دائم: که عبارت بودند از 4 قدرت پیروز در جنگ جهانی اول

 

الف : ژاپن  ب: ایتالیا

 

لازم به ذکر است که دولت آمریکا به دلیل مخالفت کنگره با عضویت آن کشور در جامعه ملل هیچ گاه به عضویت آن جامعه در نیامد. همچنین آلمان در سال 1926 و شوروی در سال 1934 به عنوان عضو دائم شورا پذیرفته شدند.

 

2-   اعضای غیر دائم شورا :

 

که به مدت 3 سال انتخاب می شدند( از طرف مجمع) در ابتدا مطابق میثاق 4 عضو بودند وحتی خود میثاق پیش بینی کرده بود که تا تعیین اولین اعضای غیر دائم کشور های برزیل، بلژیک، اسپانیا و یونان به عنوان عضو غیر دائم انتخاب می شوند. این اعضا در آخرین تغییرات شورا تعدادشان به 11 عضو رسید.

 

باید اضافه نمود که از میان اعضای غیر دائم شورا کشورهای لهستان، اسپانیا و چین وضعیت خاصی پیدا کردند که در انتخابات اعضای غیر دائم همیشه انتخاب می شدند و به اعضای نیمه دائم معروف بودند.

 

 

سازمان ملل متحد :

 

 

مجمع عمومی»

 

مجمع عمومی به عنوان یکی از شش رکن سازمان ملل متحد تنها رکنی است که تمام کشورهای عضو سازمان ملل متحد در آن شرکت دارند. لذا مهم ترین رکن «تبادل نظر و مشورتی» سازمان ملل متحد به حساب می آید که به مجلس جهانی موسوم است.

 

اصولاً تصمیمات مجمع جنبه توصیه آمیز (اعلامیه) دارد . البته در موارد معینی که به امور داخلی سازمان برمی گردد . تصمیمات مجمع برای تمام اعضاء الزام آور (قطعنامه) می شود.

 

ترکیب : مجمع مرکب از تمام کشورهای عضو سازمان ملل متحد می باشد . که 192 کشور را تشکیل می دهند. هر عضو مجمع دارای پنج نماینده که مجموعاً یک رأی را تشکیل می دهند . تمام این اعضاء از رأی مساوی برخوردار می باشند .

 

نحوه رای گیری :

 

1-  در مورد مسائل مهم : تصمیمات با اکثریت دو سوم(2/3)   اعضای حاضر و رأی دهنده

 

2- در مورد سایر مسائل : تصمیمات با اکثریت ساده نصف + 1 اتخاذ می شوند

 

تصمیمات اتخاذ شده در مجمع منجر به تصویب اسنادی از قبیل : تصویب نامه ، قطعنامه و اعلامیه می شود.

 

 اعضایی که سهمیه مالی خود را به سازمان برای مدت بیش از دوسال پرداخت ننموده اند . حق رأی نخواهند داشت . واعضای مجمع از قدرت رای برابر بخوردارند .

 

وظایف و اختیارات :

 

الف – صلاحیت های انحصاری

 

1-  ایجاد ارکان فرعی : نمونه آن ایجاد صندوق اختصاصی ملل متحد که هدف آن کمک مالی برای سرمایه گذاری در کشورهای در حال توسعه است . این نهاد بعداً «برنامه عمران ملل متحد برای توسعه» نام گرفت .

 

2-  تدوین و توسعه تدریجی حقوق بین الملل : تدوین به معنای مدون کردن و توسعه به معنای آن است که از طریق معاهدات و تصویب قطعنامه ها سعی در گسترش روابط بین الملل است. لذا مجمع با تأسیس کمیسیون حقوق بین الملل که اعضای آن مرکب از 34 حقوقدان برجسته است . این وظیفه را به عهده کمیسیون نهاد. این اعضاء به مدت پنج سال به لحاظ صلاحیت علمی شان انتخاب                می شوند .

 

3-  سرزمین های غیرمختار : مجمع با تشکیل «کمیته استعمار زدایی» برای اعطای استقلال به آنها تلاشهای زیادی کرده است.

 

 

 

4-                      مسائل داخلی سازمان ملل متحد :

 

الف- انتخاب اعضای غیردائم شورای امنیت : این اعضا با تصویب دوسوم (2/3 )             آراء حاضر انتخاب   می شوند .

 

ب – انتخاب اعضای شورای اقتصادی و سایر نهادهای اجتماعی :

 

این اعضاء متشکل از 54 عضو که به مدت سه سال طی سه دوره انتخاب می شوند.

 

ج- تنظیم و تهیه بودجه : (م 17 منشور)

 

1- هزینه های سازمان ملل :  بودجه عادی - بودجه فوق العاده – صندوق تنخواه گردان

 

2- نحوه تنظیم و تصویب بودجه سازمان ملل متحد :

 

نحوه تنظیم بودجه :

 

بودجه سازمان ملل متحد  از طریق ارکان مختلف مجمع عمومی تنظیم می شود:

 

1-   کمیته پنجم یا کمیته مسائل اداری و مالی سازمان ملل متحد :

 

هر تصمیمی که در سایر کمیته های مجمع عمومی بحث می شود و دارای آثار مالی است تا تائید اثر مالی توسط کمیته پنجم قابل تصویب در مجمع عمومی نخواهد بود.

 

2-   کمیته شورای مسایل اداری و بودجه :

 

 وظیفه این کمیته مطالعه کارشناسی در زمینه امور اداری و مالی سازمان و کمک به کمیته پنجم است.

 

3-   کمیته برنامه ریزی و هماهنگی :

 

 مهمترین وظایف این کمیته همکاری نزدیک با کمیته پنجم و واحد بازرسی مشترک سازمان در مورد برنامه ریزی اداری و مالی سازمان می باشد .

 

4-  کمیته سهمیه ها : تقسیم بودجه سازمان میان کشورهای عضو، تصمیم گیری در مورد اعضایی که پرداخت سهمیه آنها به تأخیر افتاده و ارائه توصیه های مشورتی در مورد سهمیه کشورهای عضو .

 

 

 

 

 

مراحل تصویب بودجه :

 

هر دوسال یکبار توسط دبیرکل به مجمع ارائه می شود .

 

پیش از ارائه در سه کمیته بالا بررسی می شود .

 

سپس گزارش کمیته ها و گزارش دبیرکل به مجمع ارائه می شود.

 

مجمع گزارش فوق را به کمیته پنجم ارائه می دهد. و این کمیته تصمیم نهایی را به مجمع ارائه می دهد .

 

1-نحوه تسهیم بودجه سازمان بین کشورهای عضو

 

کمیته سهمیه ها مخارج سازمان ملل را هر دوسال یکبار میان دولتهای عضو تقسیم می کند. همچنین این کمیته سهمیه مالی دولتهای غیر عضو را که در بعضی از ارگانهای وابسته به سازمان فعال هستند را تعیین می کند .

 

 

 

در تقسیم بودجه میان دولتها معیار اصلی «قدرت واقعی پرداخت» اعضاء می باشد.

 

در تعیین قدرت واقعی پرداخت دو معیار درآمد سرانه و درآمد ملی که به نرخ دلار محاسبه می شود. درنظر گرفته می شود.

 

ب – صلاحیت های غیرانحصاری (عمده ترین صلاحیت های غیر انحصاری مجمع عبارتند از 1- حفظ صلح وامنیت بین المللی 2- انتخاب  دبیر کل3- انتخاب قضات دیوان بین المللی دادگستری 4- پذیرش اعضای جدید 5- اخراج 6- تعلیق عضویت 7- اصلاح منشور

 

یکم: حفظ صلح و امنیت بین المللی :

 

قطعنامه اتحاد برای صلح :

 

این قطعنامه در زمان جنگ کره وهنگامی که نماینده شوروی در اعتراض به تحریمی که سازمان ملل نسبت به پذیرش جمهوری خلق چین برقرار کرده بود وبه پیشنهاد وزیر امور خارجه وقت آمریکا مطرح شده بود .آمریکا به عنوان فرمانده نیروهای سازمان ملل متحد برای کمک به کره جنو بی انتخاب شده . شوروی برای جلوگیری از این اقدام به شورای امنیت باز گشت ولی آمریکا قطعنامه اتحاد برای صلح را در محمع مطرح ساخت. .

 

در قطعنامه مزبور آمده است که هرگاه شورای امنیت نتواند برای مقابله با نقض صلح یا تجاوز اقدام کند. مجمع عمومی طی یک جلسه فوق العاده فوری نسبت به اعزام نیروهای نظامی به مناطق بحرانی تصمیم گیری می نماید. این قطعنامه علی رغم مخالفت شوروی به تصویب رسید .

 

دوم: انتخاب قضات بین المللی دادگستری

 

سوم: دبیرکل

 

چهارم : پذیرش اعضای جدید

 

پنجم : اخراج

 

ششم : تعلیق عضویت

 

هفتم: اصلاح منشور

 

 

 

آئین کار مجمع عمومی :

 

الف- اجلاس ها :

 

یکم: اجلاس عادی

 

همه ساله در سومین سه شنبه سپتامبر شروع به کار می کند.

 

دوم : اجلاس ویژه :

 

به درخواست شورای امنیت یا اعضای سازمان پس از 15 روز برگزار می شود.

 

سوم: اجلاس ویژه اضطراری :

 

توسط شورای امنیت و یا براساس تقاضای اکثریت اعضای سازمان ملل متحد تشکیل می شود.

 

ب- دستور کار اجلاس ها :

 

یکم: عادی:

 

باید توسط دبیرکل تنظیم و قبل از افتتاح اجلاس برای اعضای ملل متحد ارسال شود.

 

دوم: ویژه:

 

بنا به درخواست شورای امنیت یا درخواست اکثریت اعضاء قبل از افتتاح اجلاس برای اعضای ملل متحد ارسال می شود.

 

ج – رئیس و نواب رئیس :

 

مجمع عمومی یک رئیس و 21 نائب رئیس دارد .

 

 

 

د- زبانها :

 

زبانهای رسمی و کار در مجمع عمومی و کمیته های فرعی عبارتند از :

 

عربی – چینی - انگلیس بریتیش – فرانسه - روسی – اسپانیایی

 

سخنرانیهای ایراد شده به هریک از شش زبان مجمع عمومی بایستی شفاهاً به پنج زبان دیگر ترجمه شود.

 

 

 

دیوان بین المللی دادگستری icj

 

این دیوان  یکی از ارکان سازمان ملل متحد است که در سال 1945به عنوان یک مرجع قضایی برای حل وفصل اختلافات ایجاد شد که مقر آن درکاخ صلح لاهه (درکشور هلند )میباشد .

 

ساختار دیوان :

 

دیوان متشکل از 15 قاضی مستقل بدون توجه به ملیت آنها از بین کسانی که عالیترین مقام اخلاقی و متبحرترین در علم حقوق و دارای شهرت در زمینه حقوق بین الملل باشند تشکیل می شود نحوه انتخاب این قضات به این نحو است که گروههای ملی که در دیوان دایی داوری عضویت دارند به معرفی 4 کاندیدا که در بین آنها فقط دو نماینده از اتباع خود می باشند را به دبیر کل سازمان ملل متحد معرفی می کنند ، دبیر کل فهرست کاملی از کاندیدا را تهیه و به شورای امنیت و مجمع عمومی ارسال می کند که هر کدام به طور مستقل اعضای دیوان را انتخاب می کنند . این قضات برای مدت 9 سال انتخاب می شوند و انتخاب مجدد آنها بلامانع است.

 

قضات دیوان جزء کارمندان سازمان ملل متحد محسوب شده و حقوق و مزایای آن ها از بودجه سازمان پرداخت می شود و این قضات مامورین دولتی به حساب نمی آیند و انتخاب و انتصاب آنها توسط دولتهای متبوع آنان نیست تا تابع مقررات و دستورات کشورهای خود باشند و برای تضمین استقلال آنها از مصونیت های دیپلماتیک مثل مصونیت های مامورین سیاسی برخوردارند. و این قضات نمی توانند در محکمه ای ملی یا بین المللی یا یک هیات تحقیق عضویت داشته یا در هیچ دعوایی سمت نماینده ، مشاور یا وکیل یکی از طرفین باشند .

 

قاضی اختصاصی ( Ad hoc judge ) به قاضی اطلاق می شود که برای دعوایی خاص و به طور موقت انتخاب و بعد از خاتمه دعوی ماموریت او نیز تمام می شود . این قاضی عضو دیوان محسوب نمی شود .

 

 در دو حالت امکان استفاده از قاضی اختصاصی وجود دارد:

 

 1- یکی از قضات دیوان تابعیت یکی از دولت های طرف دعوی را داشته باشد پس به طرف دیگر این حق داده می شود که یکی از اتباع خود یا افراد خارجی که دارای شرایط لازم باشند به عنوان قاضی به دیوان معرفی کنند.

 

2- هر گاه در میان قضات دیوان هیچ یک از طرفین دعوا قاضی در دادگاه نداشته باشد.

 

صلاحین دیوان :

 

دیوان دارای دو صلاحیت است :.1- صلاحیت ترافعی 2- صلاحیت مشورتی

 

صلاحیت ترافعی:

 

دیوان برای رسیدگی به اختلافات و منازعات بین دولت ها دارای صلاحیت ترافعی است. که البته این صلاحیت بستگی به رضایت دولت های طرف دعوی دارد یعنی دیوان قبل از رسیدگی به ماهیت اختلافات باید رضایت کشورهای طرف دعوی را احراز کند.

 

در مورد اصحاب دعوی در رسیدگی های دیوان باید گفت طبق اصلی که در حقوق بین الملل وجود دارد اساسا دولت ها اصحاب دعوی در دیوان هستند حال دولت هایی که طرف دیوان قرار می گیرند یا 1- دولت های عضو سازمان ملل متحد هستند یا 2- دولت های غیر عضو که اساسنامه دیوان را قبول کرده اند یا 3- دولت های غیر عضو که اساسنامه دیوان را قبول نکرده اند.

 

در مورد دولت های عضو سازمان ملل متحد و قبول کنندگان اساسنامه سازمان ملل مشکلی بوجود نمی آید زیرا اساسنامه دیوان نیز ضمیمه منشور ملل متحد ( اساسنامه سازمان ملل متحد ) است و کشورهایی که به عضویت سازمان در می آیند به خودی خود عضو دیوان نیز می باشند اما در مورد دولتی که عضو سازمان نیست می تواند با قبول شرایطی که بر حسب توصیه شورای امنیت توسط مجمع عمومی معین می شود اساسنامه را پذیرفته و طرح دعوی کند و در مورد دولت های غیر عضو نیز که اساسنامه دیوان را نمی پذیرند باید شرایطی را که شورای امنیت تعیین می کند قبول نماید و در ضمن اعلامیه ای مبنی بر پذیرش صلاحیت دیوان و تعهد به اجرای صادقانه رای را در دفتر دیوان تودیع کند.

 

اشخاص خصوصی اعم از حقیقی و حقوقی نمی توانند در برابر دیوان ، خواهان یا خوانده قرار گیرند اما در صورت بروز اختلاف بین این اشخاص و یک دولت خارجی ، دولت متبوع آن شخص می تواند با استفاده از حق حمایت دیپلماتیک ، دعوای او را متقبل گردد و احقاق حق اورا به عهده گیرد و علیه دولت خارجی ، در دیوان طرح دعوی کند . نمونه استفاده از حق حمایت دیپلماتیک در دیوان حمایت دیپلماتیک دولت انگلستان از شرکت نفت ایران و انگلستان و طرح دعوی علیه دولت ایران در خصوص ملی شدن صنعت نفت است.

 

وسازمان های بین المللی فقط می توانند تقاضای نظر مشورتی کنند و هیچ وقت صلاحیت طرح دعوی نسبت به اختلافات مربوط به سازمان های بین المللی را ندارند.

 

در مورد موضوع دعوی مورد رسیدگی در دیوان، دیوان فقط صلاحیت رسیدگی به اختلافات حقوقی را دارد و فاقد صلاحیت برای رسیدگی به اختلافات سیاسی و کیفری است زیرا دیوان یک دادگاه حقوقی است.

 

 بر اساس اساسنامه دیوان موضوعات در صلاحیت دیوان عبارتند از:

 

 1- تفسیر یک معاهده

 

 2- هر موضوعی که مربوط به حقوق بین الملل باشد

 

3- واقعیت هر عملی که در صورت ثبوت نقض یک تعهد بین المللی محسوب می شود

 

4- نوع و میزان خسارتی که باید برای نقض یک تعهد بین المللی معین شود.

 

در صورتی که اختلافی هم جنبه حقوقی و هم سیاسی داشته باشد دیوان تنها صلاحیت رسیدگی به ابعاد حقوقی آن را خواهد داشت.

 

قبول صلاحیت دیوان توسط دولت ها به 2 شکل صورت می گیرد :

 

1-  پذیرش اختیاری صلاحیت دیوان یعنی انعقاد موافقتنامه خاص مبنی بر قبول این صلاحیت بعد از وقوع اختلاف توسط دولت ها

 

2-  پذیرش اجباری صلاحیت دیوان یعنی دولت ها قبل از وقوع اختلاف صلاحیت دیوان را برای رسیدگی به اختلافاتی که در آینده به وقوع می پیوندند قبول می کنند که از طریق عهد نامه ها و موافقت نامه های خاص و یا از طریق صدور اعلامیه یکجانبه می باشد.

 

صلاحیت مشورتی:

 

اظهار نظر حقوقی و قضایی دیوان درباره مسائل حقوقی که سازمان های بین المللی به دیوان ارجاع می کنند تحت عنوان صلاحیت مشورتی دیوان عنوان می گردد دیوان می تواند به تقاضای مجمع عمومی و شورای امنیت یا سایر سازمان های تخصصی ، که از طرف مجمع عمومی مجاز به تقاضای نظر مشورتی شده اند ، در هر مسئله حقوقی که از طرف این موسسات ارجاع شود رای مشورتی دهد.

 

از نظر حقوقی نظرات مشورتی الزام آور نیستند مگر در مواردی که به موجب موافقتنامه های بین المللی این نظرات به طور کلی یا در مسائل معینی الزام آور شناخته شده باشند اما در توسعه حقوق بین الملل نقش قابل توجهی دارند.

 

 

 

         

 

شورای امنیت

 

شورای امنیت یکی از ارکان اصلی سازمان ملل متحد محسوب می شود که مهمترین وظیفه آن "حفظ صلح و امنیت بین المللی " است. که اعطای چنین مسئولیتی به شورای امنیت در طرح های پیشنهادی کنفرانس را مبارتن اوکس پیش بینی شده بود.

 

1)    ترکیب شورای امنیت:

 

شورای امنیت همانند شورای جامعه ی ملل انجمن محدودی از دولت هاست ولی اعضای آن به دو دسته تقسم می شوند: اعضای دایم واعضای غیر دایم.

 

طبق ماده 230 منشور اعضای شورای امنیت مرکب از پانزده عضو سازمان ملل متحد است که شامل کشورهای (چین ،فرانسه،روسیه،انگلستا ن و آمریکا) می شود . اعضای دایم علاوه بر امتیاز حضور دایم در شورا از امتیاز ویژه (حق وتو) برخوردارند. دلیل اعطای اینگونه امتیازات به پنج عضو شورای امنیت به قول پرفسور جساپ باید در حقیقت انکار ناپذیر اختلاف قدرت میان این کشور ها جستجو کرد به عبارت دیگر از آنجائیکه با مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین المللی در درجه اول بر عهده این کشورها قرار می گیرد ،تصمیم نهایی در خصوص چگونگی اجرای این مسئولیت نیز باید به آنها تعلق داشته باشد طبق ماده 23 منشور ،مجمع عمومی در انتخاب اعضای غیر دایم در شورای انیت باید معیار های زیر را مورد توجه قرار دهد:

 

1)کمک به حفظ صلح و امنیت بین المللی و سایر اهداف سازمان

 

2)توزیع عادلانه کرسی های شورا از لحاظ جغرافیایی

 

انتخاب اعضای غیر دایم با اکثریت دوسوم آرای مجمع عمومی انجام می شود ولی کسب چنین اکثریتی به آسانی امکان پذیر نیست . در برخی موارد نیز با انصراف داوطلبانه یک کاندیدا ، ویا قرعه کشی در صورت آرای مساوی و یا انتخاب همزمان دو کاندیدا که هریک متناوبا" به مدت یکسال به عضو غیر دایم شورا در می آمدند عضویت غیر دایم شورا میسر می شد.

 

یکی از معیار های مجمع عمومی در انتخاب اعضای غیر دایم شورای امنیت توجه به تقسیم عادلانه جغرافیایی کشور هاست و در عمل مجمع عمومی گروهبندی های سیاسی و حقوقی را ملاک قرار می دهد.

 

2)نحوه رای گیری در شورای امنیت:

 

طبق پیشنهاد مورخ 15 دسامبر 1944 ایالت متحده آمریکا در کنفرانس یالتا ،ماده 27 منشور ملل متحد در مورد نحوه رای گیری در شورای امنیت تنظیم شد.

 

 برخلاف شورای جامعه ملل که در آنجا تصمیم گیری به اتفاق آرا صورت گرفت در شورای امنیت ملل متحد اکثریت آرا ملاک رای گیری قرار گرفت چگونگی تصمیم گیری در شورای امنیت به نوع تصمیم بستگی دارد.

 

 به عبارت ساده تر تصمیات شورای امنیت بر 2 گونه اند:

 

الف: تصمیم در مورد مسائل مربوط به آیین کار: در اینگونه مسائل تصمیم گیری به شیوه اکثریت عددی  است یعنی هیچ فرقی بین اعضای دایم و غیر دایم در شورا در این نوع مسائل وجود ندارد اگر از 15 عضو شورا 9 عضو (بدون در نظر گرفتن نوع عضویت )به آن تصمیم رای مثبت بدهند تصویت می شود .

 

 امور زیر از این دسته اند: 1- انتخاب روسای شورا 2-شرکت اعضای سازمان در شورا 3-تدوین دستور کار شورا ،4-دستور تشکیل مجمع عمومی و ....(که در این امور حق وتو وجود ندارد)

 

ب):تصمیم در مورد مسایل به جز آیین کار:

 

 در اینگونه مسائل تصمیم گیری به شیوه اکثریت کیفی است یعنی هیچ کدام از اعضای دائم شورا نیاید به  این تصمیم  رای منفی بدهند. در واقع 15/9 (نه عضو از پانزده عضو )اعضای شورای به مورد نظر رای مثبت بدهندو هیچ یک از اعضای دایم نباید رای منفی به آن تصمیم داده باشند.

 

 امور زیر مستلزم کسب اکثریت کیفی در شورای امنیت هستند:

 

1-تعیین دبیرکل 2-اقدامات احتیاطی و قهری3-تعلق و اخراج یک عضو از سازمان       4-حل مسالمت آمیز اختلافات.

 

3)امتناع حقوقی یک عضو دایمی:

 

امتناع یک عضو به مثابه وتو قلمداد نمی شود و قطعنامه صادر شده با رای ممتنع یک عضو دایمی دارای همان آثار حقوقی الزام آوری است که سایر قطنامه ها دارا می باشد.

 

4)وظایف و اختیارات شورای امنیت:

 

موارد 24 تا 26 منشور وظایف شورای امنیت را بیان کرده است .که وظیفه اصلی آن حفظ صلح و امنیت بین المللی است . در اجرای وظیفه خود شورا امنیت به دو طریق عمل  می کند.

 

.1)مداخله مسالت آمیز

 

 2) مداخله قهر آمیز یا اتخاذ روشهای اجبار کننده

 

مقامات صلاحیتدار برای ارجاع اختلافات بین المللی به شورای امنیت عبارتند از:

 

1)کشورهای عضو سازمان    2)کشورهای غیر عضو  

 

3)مجمع عمومی                   4)دبیر کل

 

پس از آنکه نهادی ذکر شده اختلاف بین المللی خود را به شورا ارجاع دادند ،شورای مزبور با اکثریت 9 رای تصمیم میگیرد که آیا حل وفصل این اختلافات رادر ستور کار قرار دهد یا خیر . واین تصمیم  ارتباطی با مساله صلاحیت ندارد.

 

اصول مندرج در ماده 27 منشور دارای 2 دو استثنا است:

 

1)استثنا اول به موجب فصل 6 منشور مربوط به قاعده عدم مشارکت در رای برای کشوری که یک طرف اختلاف است ، می شود.

 

2)استثنا ی دوم مربوط به اقدامات شورای امنیت به منظور حل اختلافاتی که طبق ترتیبات منطقه ای صورت می گیرد. به موجب بند 2 م 52 منشور اعضای ملل متحد می توانند قبل از مراجعه به شورای امنیت اختلافات محلی خود را از طریق موافقت نامه ها و سازمان های منطقه ای حل و فصل نمایند.

 

حق وتو:

 

از نظر لغوی (وتو)veto واژه ای لاتین است به معنای من منع می کنم و حق وتو حق یا توانایی جلوگیری است بر اساس وتو یا حق وتو قدرت قانونی یک دستگاه یا اعضای دستگاه برای جلوگیری از یک عمل یا سیاست ،از طریق یک رای منفی است و در اصطلاح امتیازی ست که به موجب آن هرگونه اتخاذ تصمیم مهمی که موافق با نظر یکی از اعضای دائمی شورای امنیت نباشد غیر ممکن می گردد.

 

 

 

 

 

جلسات شورا

 

جلسات شورا را می توان به دو نوع ادواری و غیر ادواری تقسیم کرد .

 

 جلسات ادواری شورا سالی 2 بار و در مواعدی که شورای مذبور تعیین کند برگزار خواهد شد و جلسات غیر ادواری در هر زمان که مقتضی باشد تشکیل خواهد شد و فاصله ی جلسات نباید بیش از 14 روز باشد البته این قاعده همواره رعایت نشده است. این جلسات به در خواست هر یک از اعضای شورا و یا توصیه ی مجمع عمومی یا دبیر کل به دعوت رئیس شورا تشکیل خواهد شد و در خواهد و در صورت اختلاف و یا وضعیت های دیگر مثل زمانی که بیم اصطکاک در بین روابط در بین المللی باشد و یا صلح بین المللی در خطر باشد. رئیس شورا دعوت به تشکیل جلسات خواهد نمود.

 

 

ریاست شورا

 

ریاست شورای امنیت به ترتیب نوبت و بر حسب حروف الفبای انگلیسی نام کشورهای عضو شوراست. دوره ی ریاست هر یک از روسا یک ماه تقویص است . هر گاه رئیس شورا در حین رسیدگی به مساله ی خاصی که مستقیما مرتبط به کشوری ست که وی نمایندگی آنرا دارد مقتضی بداند که برای حسن اجرای مسئولیت های شورا نباید بر شورا ریاست کند مراتب را به شورا خاطر نشان می کند و کرسی ریاست به نمایند ه ی کشور بعدی به ترتیب حروف الفبای انگلیسی می رسد. آشکارا بودن جلسات شورا: جلسات شورای امنیت علنی است مگر اینکه به نحو دیگری تصمیم گرفته شود .البته هر گونه توصیه به مجمع عمومی در باره تعیین دبیرکل باید در جلسات غیر علنی مورد بحث قرار گیرد. سوابق رسمی جلسات علنی و اسناد منضم به آن بایستی در اسرع وقت به زبان های رسمی منتشر گردد. در خصوص جلسات غیر علنی دبیر کل یک اعلامیه خبری صادر خواهد کرد.

 

ایران و شورای امنیت :

 

 ایران برای نخستین بار در یک دوره 2 ساله در سالها 56-1955 به عضویت غیر دائم شورا در آمد و در خواست مجدد عضویت غیر دائم ایران برای سالهای 2010-2009 نیز صورت گرفته که نیاز ضد حمایت گسترده اعضای سازمان ملل متحد است.

 

از ابتدای تاسیس سازمان ملل متحد مسائل مختلفی در ارتباط با ایران در شورای امنیت مطرح شده است که به عنوان زیر است.

 

1)قضیه ی اشغال ایران توسط نیروی نظام اتحاد جماهیر شوروی

 

2)قضیه ملی کردن صنعت نفت

 

3)قضیه ی جزایر سه گانه

 

4)استقلال بحرین

 

5)اشغال سفارت آمریکا در تهران

 

6)جنگ عراق علیه ایران

 

7)کاربرد سلاح های شیمیایی در خلال جنگ عراق علیه ایران

 

8)سایر نباید ها و قطعنامه ها در ارتباط با جنگ عراق علیه ایران

 

9)سرنگونی هواپیما ی ایران توسط آمریک

 

10)قضیه هولوکاست

 

11)برنامه ی هسته ای ایران

 

12)عضویت در شورای امنیت

 

 

  سازمــــــــــان کنفـرانس اســــــــــلامـی

 

 

 سازمان کنفرانس اسلامی با 57 عضو در چهار قاره جهان یکی از سازمان های بین المللی کنونی جهان

 

بشمار میرود.

 

57 عضو سازمان کنفرانس اسلامی ( O.I.C) در 4 قاره جهان پراکنده اند . جز آلبانی که کشوری –

 

اروپایی و ترکیه که خود را کشوری اروپایی به حساب می آورد و سورینام که عضو آمریکایی سازمان

 

است  دیگر اعضای سازمان از قاره آسیا یا آفریقا هستند. همچنین اعضا بر اساس نوعی تقسیم بنـــــدی

 

رسمی  به سه گروه عرب  آفریقایی و آسیایی تعلق دارند . گروه عرب و به ویژه کشورهای عرب عضو

 

شورای همکاری خلیج فارس کانون اصلی قدرت در سازمان بشمار میآیند.

 

سازمان کنفرانس اسلامـــی از زمان نخستین اجـــلاس سران که در سال 1969 و در شهر رباط پایتخت مراکش تشکیل شد و موجودیت خود را اعلام نمود تاکنون 34 اجلاس عادی و 10 اجلاس در سطح سران برگزار نموده است . اجلاس عادی سازمان در سطح وزیران امور خارجه بوده و هر سال یکبار

 

تشکیل میگردد. و اجلاس سران هر سه سال یکبار منعقد میشود.

 

 

اجلاس سران هر سه سال دریک کشور برگزار میگردد و کشور میزبان تا اجلاس بعدی ریاست سازمان

 

را بر عهده خواهد داشت .

 

در اجلاس وزیران امور خارجه و سران موارد قابل طرح که شامل امـــــور سیاسی  اقتصادی فرهنگی

 

و اداری و مالی میباشد در دستور کار اجلاس قرار گرفته وپس از بررسی و اتخاذ تصمیم در باره آنها

 

طی قطعنامه هایی منتشر میگــــــــــــردد..

 

همچنین در پایان اجلاس سران یا وزیران خارجه بیانیه ای مشتمل بر نکات اصلی طرح شده در اجلاس

 

و خلاصه تصمیمات انتشار می یابد .

 

اجلاس سران عالیترین مرجع تصمیم گیری در سازمان است . اما اجلاس وزیران خـــــارجه عملا"

 

مرکز عمده تصمیم گیری بشمار میآید.                                    

 

 

اهداف سازمـــــــــــــــان

 

 

اهداف سازمان کنفرانس اسلامی 7 مورد است که عبارتند از

 

1) ارتقا همبستگی اسلامی میان کشورهای عضو

 

2) حمایت ازهمکاری میان کشورهای عضو در زمینه های اقتصادی  اجتمایی  فرهنـــــگی 

علمی و دیگر موارد اساسی و مشورت میان کشورهای عضو در سازمانهای بین المللی

 

3) تلاش در جهت محو تبعیض نزادی و خاتمه بخشیدن به استعمار در تمام اشکال

 

4) اتخاذ تدابیر لازم برای پشتیبانی از صلح و امنیت بین المللی مبتنی بر عدالت

 

5) هماهنگ کردن تلاش ها به منظور حفاظت از اماکن مقدس و آزادسازی آنهاو پشتیبانی

از مبارزه ملت فلسطین و کمک به این ملت در جهت باز پس گرفتن حقوق خـــــود و آزاد

نمودن سرزمینش.

 

6) پشتیبانی از مبارزه تمام ملل اسلامی در راه حفاظت از کرامت  استقلال و حقوق ملی شان

 

7) ایجاد جوی به منظور ارتقا همکاری و تفاهم میان کشورهای اسلامی و دیگر کشور ها.

 

 

 ارکان ســــــــــازمـــــــان کنفرانس اسلامی

 

 

1) کنفرانس ســــــــــــران

 

2) کنفــــــرانس وزرای امـور خـارجه

 

3) دبیـــرخــــــــــــانه (مقر اصلی آن در بیت المقدس است اما بدلیل اشغال آن فعلا" در شهر

 

جده عربستان میباشد)

 

4) دادگاه بین المللـــــــــــی اســـــــلامی

 

 

 

 

نهادهای سازمان کنـــــــــفرانس اسلامی

 

الف)  سازمان علمی  -  تربیتی  و فرهنگی وابسته به کنفرانس اسلامی ( آیسسکو)

 

ب  )  بانک توسعـــه اسلامی

 

ج  )  سازمان رادیو و تلویزیون و خبر گزاری بین المللی کنفرانس اسلامی ( اسبوا )

 

د  )  کمیتــــه قـــدس

 

 

 

سازمان شانگهای

تاریخچه سازمان :

از 26 آوریل 1996 ودر شهرستان شانگهای چین 5کشور (جمهوری خلق چین ،جمهوری فدراتیو روسیه ،جمهوری قزاقستان ،جمهوری قرقیزستان و جمهوری تاجیکستان )با هدف تقویت اعتماد متقابل و خلع سلاح در مرزهای طولانی خود، تشکلی را تاسیس کردند و در 15 ژوئن 2001 ( 25 خرداد 1380) جمهوری ازبکستان را نیز به عضویت پذیرفتند و با امضای بیانیه ای تشکیل سازمان همکاری شانگهای را اعلام کردند. یکسال بعد و در اجلاس سران در شهر سن پیترزبورگ ساختار سازمانی مورد توافق قرار گرفت و سند آن به امضاء رسید

اهداف و وظایف سازمان:

1-   تقویت اعتماد ، دوستی و حسن همجواری متقابل بین دولت های عضو

2-   تحکیم همکاری های منظم در ایجاد و تقویت صلح ، امنیت و ثبات در منطقه و ارتقای یک نظم بین المللی اقتصادی و سیاسی عقلایی جدید بر پایه دمکراسی ، عدالت و عقلانیت

3-   مقابله مشترک با تروریسم ، جدایی و افراط گرایی در تمامی اشکال آن

4-   مبارزه با قاچاق مواد مخدر و حمل و نقل سلاح و سایر فعالیت های مجرمانه فراملی و همچنین مهاجرت غیر قانونی

5-   تشویق همکاری کارآمد منطقه ای در حوزه هایی مانند سیاست ، تجارت و اقتصاد ، دفاع ، اجرای قوانین ، حفاظت محیط زیست ، فرهنگ ، علوم و فن آوری، آموزش ، انرژی ، حمل و نقل ، مسائل مالی و اعتباری و نیز سایر حوزه مورد علاقه

6-    هماهنگی شیوه ها برای همگرایی در اقتصاد جهانی

7-   بهبود وضعیت حقوق بشر وآزادی های اساسی در انطباق با تعهدات بین المللی دولت های عضو و قوانین ملی آنها

ساختار ها :

به منظور تحقق اهداف و مقاصد منظور حاضر هیات های زیر در داخل سازمان فعالیت می کنند

1-   شورای سران کشور ها و شورای سران دولت ها و نخست وزیران و شورای وزیران امور خارجه

2-   شورای هماهنگ کنندگان ملی.

3-   تشکیلات منطقه ای ضد تروریستی

4-   دبیرخانه

5-   امور مالی

1-   شورای سران کشور ها بالاترین تشکیلات سازمان است و به موضوعات برجسته بین المللی رسیدگی می کند . شورای سران دولت ها بودجه سازمان را تصویب و پیرامون موضوعات عمده مرتبط با مسائل ویژه بخصوص مسائل اقتصادی تصمیم گیری و رسیدگی می کند شورای وزیران امور خارجه موضوعات مرتبط با فعالیت روزانه سازمان و آماده سازی نشست های شورای سران را مورد رسیدگی قرار میدهد و در مواقع لزوم میتواند بیانیه هایی را از سوی سازمان منتشر کند.

2-   شورای هماهنگ کنندگان ملی : فعالیت های روزبروز سازمان را هماهنگ و هدایت می کند این شورا تمهیدات ضروری را برای جلسات شورای سران کشورها ، شورای سران دولت ها و شورای وزیران خارجه را فراهم می کند.

3-   ساختار منطقه ای ضد تروریستی : یک ارگان دائمی سازمان می باشد اهداف و کارکرد های اصلی ، نظامنامه و مسائل مالی و نیز رویه های اجرایی آن بوسیله معاهده جداگانه توسط اعضاء و سایر تمهیدات لازم مصوب اداره می شود که در مبارزه با تروریسم ، جدایی طلبی و افراط گرایی می باشد و مقر دائمی آن در شهر تاشکند قراردارد.

4-   دبیرخانه: ارگان اداری ثابت سازمان می باشد و وظیفه آن تامین پشتیبانی فنی و سازمانی برای فعالیت هایی است که در چارچوب سازمان صورت می گیرد و نیز تهیه پیشنهادات پیرامون بودجه سالیانه می باشد. دبیرخانه سازمان در پکن مسقر خواهد بود وظایف دبیرخانه شامل اجرای مقررات سازمان و اطلاع رسانی و کمک فنی برای فعالیت های حمایت شورا در چارچوب سازمان.

5-   امور مالی: میزان سهم سالیانه مشارکت دولت های عضو در بودجه سازمان بر اساس اصول هزینه سهم تعیین می شود دولت های عضو هزینه های حضور و مشارکت نمایندگان و کارشناسان خود را در فعالیت های سازمان تامین می کنند مثلا کشور چین و روسیه نیمی از بودجه سازمان را پرداخت می کنند و نیم دیگر به عهده کشور های قرقیزستان و تاجیکستان، ازبکستان و قزاقزستان می باشد.

NATO :

حضور نیروهای آفریقایی در مناطق همجوار کشورهایی مانند چین، روسیه و ایران منافع کشورها را به خطر انداخته است بر این اساس روسیه معتقد است هر گونه عقب نشینی نظامی و عدم حضور نیروهای نظامی در این منطقه راه را برای گسترش ناتو به این منطقه باز خواهد کرد.

و کشورهای منطقه را به صورت رودررو و نظامی با آفریقایی ها درگیر خواهد ساخت از این رو خواهان اتخاذ مواضع روشن و قاطع کشورهای منطقه و عضو در قالب سازمان همکاری شانگهای در مورد ناتو و نیروهای نظامی غربی در این منطقه است . چنین هدفی علاوه بر فراهم ساختن امکان دسترسی روسیه در قالب سازمان به منابع معدنی و بازارهای آسیای مرکزی موجب می شود تا سازمان همکاری شانگهای دارای نفوذ بیشتری در سطح بین المللی گردد و حتی به عنوان یک پیمان جمعی مهم در منطقه و آسیای مرکزی در مقابل پیمان ها و تشکیلات منطقه عمل کند از این رو با عضویت کشور های مهم منطقه مانند هند ، ایران و پاکستان موافق می باشد.

جایگاه شانگهای برای ایران : ایران برای نقش آفرینی منطقه ای و بین المللی خود نیاز دارد که به عضویت یک سازمان امنیتی دفاعی بپیوندد، سازمان شانگهای می تواند گزینه مطلوبی باشد به دو دلیل : 1- با عضویت در این سازمان که اعضای آن از رقبای آمریکا هستند قدرت مانور خود را در برابر فشار غرب افزایش می دهد

2- مناسبات خود را با کشورهای آسیای مرکزی که ریشه های مشترک تاریخی و فرهنگی و مذهبی دارد ، در زمینه های دفاعی و امنیتی نیز ارتقاء دهد.

علاوه بر موارد فوق ایران می تواند وزن تاثیر گذاری سازمان شانگهای را به نحو قابل توجهی در تحولات خلیج فارس و غرب آسیا و بازار انرژی در جهان افزایش دهد. چرا که ایران پل ارتباطی آسیای مرکزی با خلیج فارس و غرب آسیا هو به لحاظ خطوط ارتباطی یرای حمل و نقل کالا و انرژی و هم به جهت استراتژیک و نظامی بسیار حائز اهمیت است.

پذیرش عضو جدید در سازمان : کشور متقاضی باید بطور رسمی از دبیرخانه و رئیس دوره ای تقاضا نماید. موضوع در دستور کار اجلاس وزرای امور خارجه قرار می گیرد و در صورت تایید در دستور کار اجلاس سران قرار خواهد گرفت. پذیرش عضو جدید باید با تایید تمام اعضاء باشد.

تصمیم گیری در سازمان شانگهای: تصمیمات سازمان همکاری شانگهای بر اساس توافق ( اجماع) بدون رای گیری اتخاذ می گردد.

زبان رسمی همکاری شانگهای روسی و چینی است .

صلاحیت حقوقی: این سازمان به عنوان یک موضوع حقوق بین الملل باید دارای صلاحیت حقوقی به منظور دستیابی به اهداف و برنامه های خود . بنابراین از حقوق یک شخص حقوقی برخوردار است : 1- مشمول معاهدات می شود  2- امکان مالکیت اموال منقول غیر منقول و عزل آنها می باشد    3- به عنوان طرف دعوی در دادگاه حاضر می شود     4- حساب باز می کند و امکان جابجایی پول را داشته.

اعضای ناظر سازمان :

1- ایران   2- هند   3- پاکستان     4- مغولستان

 

یا حق

 

اوپک :     (OPEK)

 

                       ((سازمان کشور های صادر کننده نفت ))

 

مقدمه :

نفت و منابع در آمدی ناشی از صادرات آن نقش حیاتی در عملکرد و تحولات اقتصاد ی کشور های نفت خیز صادر کننده نفت دارد. امروزه بیش از 50% در آمد کشورهای عمده نفت خیز به طور مستقیم و غیر مستقیم به در آمدهای صادراتی این خام بستگی دارد و نوسانات اقتصادی این کشورها تابع این منبع در آمدی است.

 

الف- تاریخچه اوپک:

طرح اولیه سازمان اوپک به سالهای قبل از 1960 میلادی بر می گردد. در سال 1949 مقامهای رسمی ونزئلا از کشور های ایران ، عراق، کویت، عربستان سعودی در خواست نمود تا به عنوان مهمترین تولید کنندگان نفت درباره مسائل نفتی بویژه قیمت گذاری نفت ،گفتگو و تبادل نظر کنند که این نخستین گام برای تاسیس سازمان اوپک محسوب می شود .

در سال 1959 اولین کنگره نفتی عرب در قاهره تشکیل شد و در آن اجلاس از کمپانیهای نفتی دعوت شد تا با کشورهای تولید کننده در زمینه قیمت گذاری نفت مشورت و تعامل شود اما کمپانیهای چون قیمت گذاری را حق انحصاری خود می دانستند زیربار نرفته و کماکان قیمت های نفت را در بازار جهانی کاهش می دادند. سپس در سال 1960 دولت عراق سران عالیرتبه ایران ،کویت، عربستان سعودی و ونزئلا را به نشستی در بغداد جهتبررسی مساله کاهش قیمت نفت دعوت کرد . ودر این نشست سازمان اوپک رسما" تاسیس شد. که مقر این سازمان در پنج سال اولیه تاسیس در ژنو سویس بود و سپس به وین اتریش انتقال یافت.

اولین دبیر کل سازمان دکتر فواد روحانی از ایران بود (1964-1961 )رئیس کنونی اوپک شکیب خلیل وزیر انرژی و معادن الجزایر است.

 

ارکان اوپک:

1-کنفرانس اوپک: که هیات های نمایندگی کشورهای عضو تشکیل می شود و عالی ترین مرجع سازمان است. و اعضای آن هیئت های نمایندگی هرکشور به ریاست وزیر نفت ،معادن و انرژی آن کشور می باشد و هر سال دو گردهمایی عادی (در اواسط و پایان سال ) دارد اما برحسب ضرورت نشست های فوق العاده نیز خواهد داشت که در آن خط مشی عمومی و اهداف سازمان تعیین و نیز در خواست عضویت های جدید بررسی می شود . واز دیگر وظایف کنفرانس می توان از تعیین ریاست شورای حکام (رئیس کنفرانس) و قائم مقام وی و نیز مصوبات کنفرانس می باشد نام برد.

2-هیات عامل: که شامل مدیران و معاونان وزرای کشورهای عضواست که به پیشنهاد کشورهای عضو و با تایید  کنفرانس برای دوسال تعیین می شوند و وظایف هیات عامل اساسا" اجرایی است و شامل اداره امور سازمان اجرای قطعنامه ، انجام تصمیمات کنفرانس و تعیین بودجه سازمان می باشد.

3-دبیر خانه: که از اجزاء زیر تشکیل می شود:

دبیر کل : از کشور های عضو بصورت نوبتی و برای مدت یکسال منصوب می شود.

دبیر خانه عمومی : امور اجرایی سازمان را تحت نظارت شورای حکام انجام می دهد.

شعبه مطالعات و تحقیقات :

اداره منابع انسانی و اموراداری

اداره مطالعات انرژی

اداره تحلیل بازار نفت

اداره خدمات آماری

اداره روابط عمومی و اطلاعات :OPECNA)) آژانس خبرگزاری این سازمان است و بیش از 3 هزار خبرگزاری ،مجله، ایستگاه رادیو و نشریات تخصصی

4-هیات کمیسیون اقتصادی :

یکی از اساسی ترین ارکان سازمان است. و کلیه کارهای تحلیلی پیش از هر کنفرانس به وسیله گروه اقتصادی تنظیم می شود.

=========================

ج- هدف های سازمان :

1-کوشش از طریق برای برگرداندن قیمت نفت خام به سطح قیمت های قبل از کاهش .

2-در خواست از شرکت ها برای مشورت با کشورهای مربوطه جهت ایجاد تغییر در قیمت ها.

3-در نظر گرفتن طریقه ای که ثبات قیمتها را تنظیم و تامین کند.

4-اتخاذ تدابیر لازم به منظور اینکه شرکتها قیمتها را در سطح ثابتی نگاه دارند.

5-انجام مطالعات و تحقیقات سازمانی

6-ایجاد تبادل نظر منظم بین اعضاء و اتحاد در سیاست های نفتی و انتخا بهرین راه حفظ منافع کشورهای مزبور چه منفردا" و چه مجتما".

=========================

د-عضویت :

در اساسنامه اوپک 3 طبقه از اعضاء پیش بینی شده است : موسس ،جدید و وابسته که موسسین عبارتند از : ایران ،عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزئلا و آنهایی که بعد به عضویت در آمده اند عبارتند از : قطر لیبی ،اندونزی، الجزایر،نیجریه ، امارات متحده عربی ،آنگولا ،اکوادور و گابن که ( در خواست خارج شدن از سازمان را داد)

در نخستین کنفرانس پذیرفته شدن عضوجدید موکول به موافقت هر 5 عضو موسس بود ولی در سال 1965 با تجدید نظر در اساسنامه برای پذیرفته شدن عضو جدید 4/3 آرای اعضاء (موسس و جدید)لازم است که باید متضمن آرای موافق پنج عضو موسس باشد.

ه-عملکرد اوپک:

عملکرد این سازمان به سه دوره تفکیک می شود:

دوره اول:70-1960 دوره تداوم بر تری شرکت های بزرگ نفتی در بازار نفت .

دوره دوم: 80-1970 دوران حاکمیت صلایی اوپک در بازار نفت.

دوره سوم :1985 به بعد : در این دوره با طرح سیاست به دست آوردن سهم مناسب از بازار از سوی عربستان آغاز شد و کماکان نیز ادامه دارد و در این دوران مجموعه ای عوامل اقتصادی ،سیاسی ، روانی ، به همراه عملکرد اوپک میسر حرکت بازار را تعیین می کند.

=========================

و- آینده اوپک: چند حالت را برای آینده اوپک می توان پیش بینی کرد:

1-در سالهای آینده وحدت بیشتری در میان اعضای اوپک حاکم شود و باعضویت اعضای جدید موقعیت این سازمان در صحنه جهانی تحکیم شود

2-با پیدا یش تضاد بیشتر بین اعضاء و همچنین با کاهش صادرات ،برخی از اعضاء به دلیل افزایش مصرف داخلی یا کاهش ذخایر از اوپک خارج شوند و این سازمان را در حد یک ارگان تضعیف کنند.

3-اوپک به چند سازمان مختلف منطقه ای تبدیل شود که هر یک برخی یا کلیه اهداف اوپک را تعقیب کنند.

4-سر انجام اینکه ممکن است اوپک فرو بپاشد و هر یک از اعضاء به صورت انفرادی به جستجو ی منافع خود بپردازند.که باید توجه داشت که متغیر های زیر در حرکت اوپک به سوی احتمالات فوق موثرند:عوامل سیاسی ،عوامل اقتصادی ، تحولات قیمت نفت ،عوامل فرهنگی، تولیدات غیر از اعضای اوپک و همکاری آنان با اوپک .

=========================

ایران و اوپک: ایران یکی از پنج کشور موسس اوپک بوده و اولین دبیر کل اوپک از ایران انتخاب شد، ایران تاکنون به کشورهای عضو به خاطر تاسیس شرکت های ملی آن ها و همچنین در رشته های فنی و اداری کمک های موثری کرده است.

با پیروزی انقلاب و کاهش شدید صدور نفت و همراه شدن با آغاز جنگ تحمیلی وضعیت بازار جهانی نفت به شدت تحت تاثیر قرار گرفت و باعث بحران و شوک نفتی شد.

در حال حاضر دولت به جای فروش نفت در بازار های نقدی یا بازار هایی که تقاضا در آن کمتر پیش بینی می شود ،مشتاق وارد شدن به بازار های با ثبات است و توجیح می دهد که نفت را بصورت تهاتری نفروشد بلکه در ازای ارزهای متغیر (دلار ،یورو) و در مکان هایی به فروش برساند که بتواند از پول آن برای خرید تکنولوژی و دانش فنی نوین استفاده کند.